Canh tác sinh thái được hiểu và vận dụng thông qua những hành vi của con người trên cơ sở các mối tương tác biện chứng trong một hệ sinh thái, cụ thể: ứng xử bằng hữu với những đặc thù sinh thái của hệ (tôn trọng các̉ chỉ sô tâm linh), tôn trọng tính hài hòa giữa con người và thiên nhiên trong hệ  (duy trì giá trị tri thức địa phương), sự hài hòa giữa nhu cầu xã hội và khả năng chịu đựng của hệ (thái độ phát triển). Giá trị của các hệ tri thức địa phương và mọi cấu thành trong  hệ là tiền đề duy trì tính bền vững của hệ thống canh tác sinh thái.

 

Hệ thống canh tác sinh thái được hiểu và triển khai bởi tín ngưỡng, hành vi và hiểu biết của con người nhằm duy trì thái độ chia sẻ, tôn trọng hướng tới sự đa dạng văn hóa sinh thái và hài hòa - an toàn trong hệ thống. Hệ thống này nuôi dưỡng những giá trị niềm tin hướng tới hệ thống sinh thái, mối quan tâm đạo đức hướng tới cuộc sống tín ngưỡng sinh thái, đức tính học tập để chiến thắng cái Tôi cũng như sự tham gia, đồng chia sẻ để đạt được sự công bằng và minh bạch.

 

Tín ngưỡng sinh thái được hình thành và nuôi dưỡng thông qua quá trình thực hành các chuẩn mực hành vi và giá trị của con người hay cộng đồng đối với các vị thần thiên nhiên như đất, nước, rừng, núi, vật thiêng, vvv. Các tín ngưỡng này được thể hiện thông qua những lễ hội truyền thống ví dụ: lễ ‘hạ điền’, ‘thượng điền’ của người Dao, ‘tế sần’ của người Thái, vvv nhằm biết ơn những vị thần thiên nhiên đã bảo lãnh cho sự hòa bình và thịnh vượng.

 

Hệ thống canh tác sinh thái là cơ sở của mọi hệ thống canh tác khác hướng tới hệ thống nông nghiệp hài hòa, an toàn và tự tin. Mọi hành động trong hệ thống là để giáo dục, giáo dưỡng con người  tuân thủ - tôn trọng và không phá vỡ qui luật tự nhiên của hệ sinh thái, tối ưu hóa các chức năng và vai trò của những yếu tố và hợp phần trong hệ sinh thái, phát huy tối đa cơ hội tiếp cận - hiểu - cảm nhận và phụng dưỡng thiên nhiên của mọi lứa tuổi, mọi giới và mọi thành phân trong xã hội. Sống có đạo với hiện tại và tương lai để nuôi dưỡng sự phát triển và tính an toàn.

 

Hệ giá trị của hệ thống canh tác sinh thái như Hài hòa Thiên - Địa - Nhân Thần; An toàn Văn hóa - Xã hội - Môi trường; Tự tin Kinh nghiệm - Biểu biết  - Kỹ năng; Tự chủ Kinh tế - Sinh kế và Hòa bình giữa các giai cấp, bền vững giữa con người với thiên nhiên nhằm “góp phần xoa dịu sự nóng giận của Mẹ hiền tự nhiên”.